Loting & vertegenwoordiging

Bij de DC zijn verschillende experimenten met loting aangesloten. Sommige experimenten volgen daarbij het bekende G1000 model waarbij gelote bewoners gezamenlijk plannen maken (en uitvoeren). Maar er is ook een aantal experimenten dat het anders doet. Deze experimenten koppelen het element loting aan de representatieve democratie.

Zo wordt in Amersfoort, geïnspireerd op het gelaagde model van Terry Bouricius (waar ook David Van Reybrouck zich op baseert), een experiment met een gelote burgerraad ontwikkeld. Het gesprek met de gemeenteraad loopt.  Groningen vindt juist een inspiratiebron in de Britse ‘cooperative councils’ , wijkraden waarin zowel gemeenteraadsleden als gelote bewoners gezeten zijn. De Groningse gemeenteraad werkt op dit moment 3 verschillende kleinschalige experimenten uit, waaronder een wijkteam op basis van het Britse model. Binnenkort meer! Daarnaast wordt in Lelystad op dit moment verder gedacht over de inrichting van een geloot burgerpanel en is de gelote ‘sociale raad’ van Peel en Maas aangesloten.

Aanpak

Hoewel de meeste experimenten nog in de beginfase zijn, hebben al gezien dat we een en ander leren van hun keuzes en het proces dat zij doormaken. We organiseren met de experimenten een gezamenlijk leertraject: half jaarlijkse bijeenkomsten waarbij ervaringen worden uitgewisseld rondom bepaalde thema’s en experts hun kennis toevoegen.

Zo verkenden de experimenten tijdens de eerste sessie in december, waar we te gast waren in Amersfoort, hoe je tot een representatief mogelijke steekproef komt en wat de juridische mogelijkheden zijn. Co van Rooijen, research consultant, betrokken bij de G1000, adviseerde over hoe je tot een zo representatief mogelijke groep komt. (Hint: verschillende doelgroepen verschillende manieren benaderen).

Joost Westerweel, promovendus in Staats- en Bestuursrecht bij de Thorbecke leerstoel aan de Universiteit Leiden, dacht mee over de juridische kaders en mogelijkheden. Die mogelijkheden blijken er zeker te zijn. Een gelote burgerraad kan bijvoorbeeld de vorm aannemen van een formele bestuurscommissie of adviescommissie, maar minder formele oplossingen kunnen ook werken. Een inhoudelijk verslag van die sessie met alle tips en aandachtspunten – ook bruikbaar voor wie er niet bij was – lees je hier.

icoontjes18 2017

Bij de leerkring bleek er breed behoefte te zijn aan het systematischer in kaart brengen van de ervaringen met loting, de overwegingen om voor loting te kiezen en manieren om loting invulling te geven. Hiertoe wordt gewerkt aan een toolkit met in de praktijk toepasbare kennis en inzichten voor gemeenten die ook aan de slag willen met loting. Deze wordt aangeboden aan colleges en gemeenteraden van 2018.

icoontjes18 Harmen Binnema

Harmen Binnema en Ank Michels van de USBO werken aan een zogenoemde toolkit, die wegwijs moet maken in de afwegingen om over te gaan op loting. En handvatten biedt over hoe dat kan. Vanuit de DC is  Bowy contactpersoon: bowy@democraticchallenge.nl.

icoontjes18 Experimenten: 

Bij dit thema zijn verschillende gemeenten en werkgroepen betrokken, twee experimenten hebben zich aangemeld bij de DC en staan zodoende op de website.

Meer lezen?

In het pas gepubliceerde ‘G1000, ervaringen met Burgertoppen’ bundelden onderzoekers Geerten Boogaard en Ank Michels (eindredactie) Job Cohen, Peer Smets, Harmen Binnema en Marloes Vlind hun bevindingen over de verschillende burgertoppen die zijn in de afgelopen 2 jaar onderzochten. De auteurs geven antwoord op vragen als: wie nemen deel en hoe divers is de deelnemersgroep? Wat gebeurt er met de resultaten van de burgertop? Hoe verhoudt deze vorm van participatie zich tot de rol van het lokale bestuur? En wat is de rol van dialoog en eigenaarschap tijdens de bijeenkomsten? De auteurs wijzen op mogelijke spanningen en valkuilen en doen ook suggesties hoe de betekenis en impact van een G1000 kunnen worden vergroot.

Internationale (en wat oudere) voorbeelden van het gebruik van loting kun je lezen in het artikel Random Selection in Politics uit 1999. Het artikel is online – helaas alleen in het Engels – te verkrijgen en beschrijft verschillende manieren om loting te gebruiken om de politieke participatie te vergroten. Het beschrijft voorbeelden van hoe loting sinds de jaren 60 is toegepast in burgerparticipatie (vooral gebaseerd op het idee van een burgerjury bij rechtspraak) in Groot-Brittannië, de VS en Australië.

De Democratic Challenge is een initiatief van het ministerie van BZK, uitgevoerd door de VNG.