Gemeenteraad & zeggenschap

Veel raadsleden willen de rol en betrokkenheid van de gemeenschap bij het lokaal bestuur vergroten – beter aansluiten bij de kracht en kennis van de samenleving. Hoe dat in de praktijk moet is een grote zoektocht. Bovendien is hiervoor binnen het raadswerk vaak (te) weinig tijd.

Wij willen met dit thema een bijdrage leveren aan deze zoektocht. We zoeken naar andere vergadervormen voor raadsleden, leukere en relevantere werkwijzen waarmee (ook nog eens) de rol van de bewoners in de besluitvorming wordt vergroot. Daarvoor zoeken we experimenten die de gemeenteraad democratisch vernieuwen op (een van) de volgende onderwerpen:

  • Het delen van zeggenschap met de gemeenschap
  • Een nieuwe werkwijze van de gemeenteraad (denk aan vergadervormen en besluitvormingsprocessen)
  • Democratische vernieuwing van politieke partijen op lokaal niveau

Inhoud en activiteiten

Er zijn al meerdere gesprekken geweest met experimenten binnen dit thema. Met name de experimenten in Groningen (coöperatieve wijkraad) en Amersfoort (verschillende vergadervormen) zijn al aan de slag en tonen de relevantie en potentie van dit thema aan. Reden genoeg om de volgende stap binnen dit thema te willen zetten met hen en nieuwe experimenten.

Daarvoor is binnen dit thema gestart met een Community of Practice (CoP) voor raadsleden en griffiers die concreet aan de slag zijn/willen met vernieuwing van hun lokale democratie, met een experiment dat zich richt op één van de drie bovengenoemde onderwerpen: zeggenschap, werkwijze of politieke partijen. 

In de CoP werd samen met raadsleden en griffiers uit andere gemeenten gewerkt aan de ontwikkeling van ieders experiment. Deze CoP is in 2016-2017 vier keer bijeen gekomen. De precieze opzet en invulling van de bijeenkomsten is met de CoP-deelnemers besproken en ingevuld. Per keer werden concrete lokaal experimenten en een onderwerp waarmee meerdere gemeenten worstelen besproken. Uitgangspunt was van elkaar leren en daardoor direct verder komen met je lokale project. Daarbij kwamen de volgende onderwerpen aan de orde:

  • Delen van zeggenschap: Wat betekent het delen van zeggenschap voor verantwoording, rekenschap en de rol van de raad? (bijeenkomst 1)
  • Vergadervormen, processen en vaardigheden: Hoe democratisch vergaderen we? Welke nieuwe vormen zijn er die meer plezier en minder druk opleveren? (bijeenkomst 2)
  • Dorps- en wijkdemocratie: Aan welke knoppen moet de raad of griffie draaien om het verschil te kunnen maken? Wat heeft de raad nodig om zeggenschap over te gaan dragen aan buurten en wijken? Wie neemt de verantwoordelijkheid voor vitaliteit en voortgang? (bijeenkomst 3)
  • Democratische waarden: Welk democratisch kompas gebruiken raadsleden bij hun afwegingen? Hoe ziet een ‘democratische bril’ voor raadsleden eruit? (alle bijeenkomsten)

Planning

  • Oriënterende bijeenkomst: 29 juni 2016
  • Bijeenkomst 1 – Zeggenschap: 3 oktober 2016
  • Festival Lokale Democratie 13-10-’16: Proeftuin Gemeenteraad & zeggenschap
  • Bijeenkomst 2 – Werkvormen: 29 november 2016
  • Bijeenkomst 3 – Dorps- en wijkdemocratie: 24 januari 2017

De inhoud en de opzet van de bijeenkomsten worden door de deelnemers zelf bepaald. Je kunt je voor de CoP tussentijds aanmelden bij Bowy: bowy@democraticchallenge.nl

icoontjes4 2017

In 2017 ontwikkelt de DC op het thema Gemeenteraad & zeggenschap twee concrete producten en handvatten die aan de gemeenteraden en colleges van 2018 (en daarvoor) kunnen worden aangeboden:

  1. Een draaiboek met handvatten voor nieuwe werkwijzen, op basis van de experimenten en de CoP
  2. Een “Zelfscan Gemeenteraad”, in samenwerking met Vincent van Stipdonk

icoontjes4 Kennismakelaars: Vincent van Stipdonk & Marije van den Berg

Contact: vstipdonk@planet.nl & marije@whiteboxing.nl

Functie: Vincent is zelfstandig raadgever en redacteur. Kijk voor meer informatie op zijn website: https://vincentvanstipdonk.nl/. Vincent ontwikkelde voor de DC de EHBOverheidsparticipatie!

Marije helpt, als zelfstandige, vernieuwende beslissers in de publieke sector trefzekere stappen te zetten in de netwerksamenleving. Kijk voor meer informatie op haar website: http://www.whiteboxing.nl/. Marije ontwikkelde voor de DC het Democratisch canvas!

icoontjes4 Experimenten: 

Betrokken partijen

  • Vereniging voor Griffiers
  • Raadslid.nu
  • Joost Westerweel (Universiteit Leiden)
  • Pepijn van Houwelingen (Sociaal en Cultureel Planbureau)
  • Laurens de Graaf (Hogeschool Utrecht)

Artikelen en meer informatie

Democratic Challenge – Discussiepapers

De Democratic Challenge is een initiatief van het ministerie van BZK, uitgevoerd door de VNG.